Open brief aan formateur Sybrand van Haersma Buma

Mede namens de leden van de onafhankelijke vakbond LBV richt ik mij tot u naar aanleiding van de recente aankondiging dat rundvleesproducten, waaronder rundergehakt, biefstuk en hamburgers, in 2026 fors duurder zullen worden. Deze ontwikkeling is meer dan een sectorale prijsstijging: het is een indicatie dat het huidige landbouw- en voedselbeleid uit balans raakt en dat de gevolgen direct voor iedereen voelbaar zullen zijn.

 

Bescherming van koopkracht en bestaanszekerheid

LBV ziet dat de opeenstapeling van prijsstijgingen werknemers onevenredig hard raakt. Als basisproducten zoals vlees onbetaalbaar worden, vergroot dit de ongelijkheid tussen huishoudens. Ik verzoek u expliciet om in de aankomende kabinetsformatie bestaanszekerheid en reële koopkracht als centraal uitgangspunt te hanteren, met maatregelen die excessieve prijsstijgingen van primaire levensmiddelen kunnen afremmen.

 

Structurele oorzaak: het krimpende binnenlandse aanbod

De aangekondigde, forse prijsstijgingen van rundvlees in 2026 zijn geen natuurverschijnsel, maar weerspiegelt een steeds nijpender probleem: de uitstroom van rundveehouders door stikstofregelgeving, onzeker toekomstperspectief en complexe uitkooptrajecten. LBV onderschrijft de noodzaak van klimaat- en stikstofreductie, maar waarschuwt dat beleid dat leidt tot abrupte verschraling van de productiecapaciteit onbedoelde neveneffecten heeft:

• hogere voedselprijzen;
• grotere afhankelijkheid van import;
• verlies van vakmanschap en regionale infrastructuur;
• druk op werkgelegenheid in de hele keten.

LBV roept u op om te werken aan langjarig, coherent landbouwbeleid dat voorkomt dat verduurzaming gelijkstaat aan marginalisering van hele sectoren.

 

Zekerheid voor werknemers in de vleessector

In de vleesverwerking, slachterijen en logistiek werken vele duizenden werknemers die afhankelijk zijn van continuïteit van de sector. Wanneer grondstoffenprijzen stijgen en ketens instabieler worden, dreigen:

• de lonen te bevriezen;
• verminderde investeringen in veilig en gezond werk;
• de werkdruk (nog) verder op te lopen;
• reorganisaties en banenverlies.

LBV verzoekt u dat toekomstige kabinetsplannen arbeidsmarkteffecten verplicht meewegen, inclusief een beschermingskader voor werknemers in sectoren die onder druk staan door transitiebeleid.

 

Import als schijnoplossing moet worden voorkomen

Goedkopere import lijkt op korte termijn aantrekkelijk, maar vormt een structureel risico. Internationale ketens kennen een grotere CO₂-uitstoot, onzeker dierenwelzijnsniveau en soms lagere traceerbaarheid. Bovendien kunnen geopolitieke spanningen of marktfluctuaties de bevoorrading verstoren. Nederland moet kunnen vertrouwen op een weerbare, duurzame en eigen voedselketen. LBV pleit daarom voor een beleid dat verantwoorde binnenlandse productie ondersteunt in plaats van afhankelijkheid van wisselvallige markten vergroot.

 

 

Gerichte maatregelen voor een toekomstbestendig voedselsysteem

LBV vraagt u als formateur om in de formatie afspraken te verankeren die:

• boeren ondersteunen die willen verduurzamen én blijven produceren, met heldere, uitvoerbare en stabiele regels;
• prijsmonitoring en interventiemogelijkheden invoeren bij disproportionele stijgingen van basisvoedingsmiddelen;
• sociale randvoorwaarden opnemen in transitiebeleid, zodat werknemers niet in onzekerheid belanden;
• innovatie in duurzame veehouderij stimuleren, zodat Nederland voorop kan blijven lopen zonder de betaalbaarheid van voedsel op te offeren;
• alternatieven voor vlees betaalbaar en breed beschikbaar maken, zonder dat consumenten economisch gedwongen worden tot gedragsverandering.

 

Een breed maatschappelijk gesprek over toekomst van voedsel

De huidige situatie laat zien dat het tijd is voor een nieuw, breder gesprek: niet óf we moeten verduurzamen, maar hóé we dat doen zonder mensen met lage inkomens of werknemers in kwetsbare sectoren te benadelen. LBV is bereid om actief deel te nemen aan een landelijke werk- en denkgroep voedselzekerheid, waarin overheid, ketenpartners, werkgevers en vakbonden samen de richting bepalen.

 

Slotbeschouwing
De aangekondigde prijsstijging van rundvlees in 2026 is een signaal dat niet genegeerd mag worden. Het raakt aan de kern van bestaanszekerheid, de toekomst van werknemers en de stabiliteit van onze voedselketen. LBV roept u op om deze kwestie een duidelijke plek te geven in de formatieonderhandelingen en te komen tot een beleid dat betaalbaarheid, duurzaamheid en werkgelegenheid met elkaar verzoent.

 

Met vriendelijke groet,

 

Ger IJzermans
erelid LBV