Pensioen en sociale zekerheid: Waar heb ik recht op als ik met pensioen ga?

Deze vraag en de vraag wanneer iemand recht heeft op pensioen zijn de meest gestelde vragen over pensioen. Men staat doorgaans pas op latere leeftijd stil bij de arbeidsvoorwaarde pensioen. Het is echter ook op jongere leeftijd al verstandig om inzicht te verschaffen in de pensioenopbouw zodat u op latere leeftijd niet voor onaangename verrassingen komt te staan.

 

AOW

Nederland heeft als wettelijke basisvoorziening de AOW. Deze voorziening garandeert een basisinkomen voor mensen die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt. De gedachte achter deze voorziening is dat er minimaal in het levensonderhoud kan worden voorzien. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de AOW. Wie in Nederland woont of werkt, bouwt automatisch AOW op. Indien u in het buitenland werkzaam bent en u toen niet in dienst van een Nederlandse werkgever bent geweest, dan heeft u mogelijk in dat land pensioen opgebouwd. Het is voor ons vaak nog wel te achterhalen wat het opgebouwde pensioen bedraagt wanneer u bijvoorbeeld een pensioen in België heeft opgebouwd. Het is in deze situatie verstandig dat u zich vrijwillig verzekert bij de Sociale Verzekeringsbank zodat u niet gekort wordt op uw AOW-uitkering.

 

Hoeveel AOW-pensioen u krijgt, hangt af van het aantal jaren dat u verzekerd bent geweest voor de AOW én of u alleen woont of samen. De hoogte van de AOW-uitkering is altijd gekoppeld aan het wettelijk minimumloon. Het bedrag is een percentage van het netto minimumloon. Wanneer u alleen woont dan is de netto AOW gelijk aan 70% van het netto minimumloon. Woont u samen dan is de netto AOW van één persoon gelijk aan 50% van het netto minimumloon. Heeft u een volledige toeslag voor uw partner, dan is deze toeslag gelijk 50% van het netto minimumloon. Heeft uw partner ook AOW, dan is de AOW van u en uw partner samen gelijk aan 100% van het netto minimumloon. Een verandering in uw leefsituatie dient u dan ook altijd zo snel mogelijk door te geven aan de SVB. Vanaf 1 januari 2015 is er voor nieuwe AOW’ers geen recht meer op een toeslag voor de partner die zelf nog niet de AOW-leeftijd heeft. Wanneer u in Nederland woonachtig bent en u naast uw AOW-pensioen geen of weinig andere inkomsten heeft kunt u in deze situatie wellicht een aanvulling op uw AOW pensioen krijgen, de zogenaamde AIO-aanvulling.

 

Ouderdomspensioen

Naast de AOW bouwt u meestal een aanvullend pensioen op bij uw werkgever. Door deze aanvullende voorzieningen wordt het basisinkomen verhoogd. Dit heeft tot gevolg dat er een inkomen ontstaat dat in relatie staat tot het eerder genoten inkomen. Doorgaans worden er in de arbeidsovereenkomst afspraken betreffende individueel pensioen opgenomen. In de praktijk zien wij vaak 1/3 premieplicht voor de werknemer en 2/3 premieplicht voor de werkgever als afspraak opgenomen in de arbeidsovereenkomst. Wanneer er een CAO op de werkzaamheden van toepassing is wordt gekeken naar de gemaakte afspraken in de CAO. Vaak is er dan een verplichte bedrijfstakpensioenregeling van toepassing of een ondernemingspensioenfonds. Uw werkgever dient u deze verplichte bedrijfstakpensioenregeling aan te bieden. Voorbeelden van verplichte bedrijfstakpensioenfondsen zijn het BPF Schilders en het Stipp pensioenfonds in de uitzendbranche. Werkgevers en pensioenfondsen dan wel verzekeraars zijn verplicht u te informeren over uw pensioen. Jaarlijks ontvangt u een uniform pensioenoverzicht (UPO). Wanneer u bij meerdere werkgevers pensioen heeft opgebouwd kunt u op de website www.mijnpensioenoverzicht.nl een totaaloverzicht zien van het pensioen dat u heeft opgebouwd. Wanneer u geen deel meer neemt aan een pensioenregeling mag de pensioenuitvoerder uw pensioen onder bepaalde voorwaarden afkopen indien het een klein pensioen betreft. Een klein pensioen is een uitkering tot 467,89 euro per jaar (1 januari 2017). Afkoop betekent dat u een bedrag ineens krijgt uitgekeerd. In de toekomst ontvangt u dan geen pensioen meer van dit pensioenfonds. U kunt zelf geen afkoop aanvragen, het recht om af te kopen ligt bij de pensioenuitvoerder.

 

Pensioen via particuliere verzekeringen

Individuele voorzieningen ontstaan op initiatief van de verzekerde. Zelfstandigen brengen hun aanvullende verzekering doorgaans onder bij een verzekeringsmaatschappij. Voorbeelden hiervan zijn een pensioenverzekering of een lijfrenteverzekering. Ook bestaat er uiteraard de mogelijkheid om bij een bank te sparen, beleggen of op een andere manier vermogen op te bouwen voor later. 

 

Wanneer pensioen

Ieder jaar stelt de overheid vast wat de AOW-gerechtigde leeftijd over 5 jaar is. Dit wordt gedaan op basis van de levensverwachting die het CBS berekent. De verwachting is dat de AOW-gerechtigde leeftijd in de toekomst verder zal stijgen. De AOW-gerechtigde leeftijd gaat in stappen omhoog naar 66 jaar in 2018 en 67 jaar in 2021. Vanaf 2022 is de AOW-gerechtigde leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. In 2022 wordt de AOW-gerechtigde leeftijd 67 jaar en 3 maanden. U ontvangt uw eerste AOW-pensioen vanaf de dag waarop u uw AOW-gerechtigde leeftijd bereikt.

 

Vanaf 2017 is de AOW-gerechtigde leeftijd als volgt:

2017	65 jaar en 9 maanden
2018	66 jaar
2019	66 jaar en 4 maanden
2020	66 jaar en 8 maanden
2021	67 jaar
2022	67 jaar en 3 maanden
2023	Afhankelijk van de levensverwachting

 

Als u na uw pensioen wilt doorwerken, moet u mogelijk een nieuwe arbeidsovereenkomst sluiten. Vaak eindigt uw arbeidsovereenkomst van rechtswege als u de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt. Let wel, u bent dan niet meer verzekerd tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid omdat uw werkgever geen premies meer afdraagt. U heeft wel recht op minimumloon en minimum vakantiebijslag. Wanneer u als AOW-gerechtigde onverhoopt ziek wordt, dan dient uw werkgever uw loon maximaal 13 weken door te betalen. Dit was voorheen 2 jaar. Uw werkgever kan u overigens tijdens de eerste 13 weken van uw ziekte niet ontslaan. Uw inkomen uit werk heeft geen gevolgen voor de AOW.

 

Verwachtingen

Naast de AOW bouwen de meeste mensen meestal een aanvullend pensioen op bij de werkgever. Inzicht hierin ontbreekt vaak maar valt op te vragen bij het pensioenfonds. Ook valt er een pensioenoverzicht te raadplegen. Ten aanzien van de AOW-gerechtigde leeftijd zal deze in de toekomst naar verwachting stijgen. Vervroegd met pensioen gaan behoorde voorheen tot de opties maar is tegenwoordig vaak erg kostbaar.

 

Ilse Hanenberg - Juriste